Gender in de klas

indexafbeelding

1. Is er een probleem?
2. Genderbewust lesgeven
3. Praktijktips - voor een genderbewuste klas
4. Leestips - voor wie meer wil weten
5. Ouderparticipatie

1. Is er een probleem?

Genderstereotypen spelen nog vaker dan je zou denken een grote rol - ook in de klas

Verwachtingen en interactie

Verwachtingen over wat het betekent om ‘jongen’ of ‘meisje’ te zijn kleuren niet enkel de beeldvorming rond man en vrouw, maar ook de interactie tussen leerkracht en leerlingen en tussen leerlingen onderling.

Verschillen?

Uiteraard bestaan er verschillen tussen jongens en meisjes en die hoeven ook helemaal niet genegeerd te worden. Maar net zoals er verschillen bestaan tussen jongens en meisjes, bestaan er ook verschillen tussen meisjes onderling en tussen jongens onderling.

Met andere woorden: ieder kind is UNIEK. En ieder kind moet dan ook de mogelijkheid krijgen zichzelf te kunnen zijn, zonder dat dit als ‘mannelijk’ of ‘vrouwelijk’ wordt ingekaderd en bijgevolg als ‘gepast’of ‘ongepast’.

De centrale boodschap van genderbewust lesgeven is dan ook:







Genderstereotypen: wat?

Gedrag, uitingen, interesses, .. (on)bewust delen we de wereld van een kind al vrij snel op in ‘mannelijke’ en ‘vrouwelijke' eigenschappen, interesses en kenmerken.

Gedrag, uitingen en interesses die dan niet meteen aan deze verwachtingen voldoen, worden op hun beurt vaak ontmoedigd, genegeerd of niet ten volle aangemoedigd.

Verwachtingen rond wat het betekent om ‘jongen’ of ’meisje’ te zijn, zorgen er zodoende voor dat niet alle kinderen hun volle potentieel kunnen benutten. Met andere woorden:

Vb. op de arbeidsmarkt, in de studiekeuze, ...



Meer feiten & cijfers over gender en onderwijs in Vlaanderen vind je in onze kwestie Onderwijs.

2. Genderbewust lesgeven

Genderbewust lesgeven: WAT?

Genderbewust is niet hetzelfde als genderneutraal. Let op dit verschil!

GENDERNEUTRAAL

GENDERBEWUST

Genderbewust lesgeven: WAAROM?


Vertrekpunt: Wat is de huidige situatie in vele klaslokalen?

Recent onderzoek heeft uitgewezen dat gender nog steeds een grote rol speelt bij leerkracht-leerling interacties. Zo kwam uit verschillende observaties voort dat:



Vooroordelen en stereotypen drukken een stempel op de interactie tussen leerkracht en leerlingen
Probleem?

Wat voor veel jongens (of meisjes) van toepassing is of kan zijn, geldt echter niet voor alle jongens (meisjes) en dat hoeft ook niet.

Genderbewust lesgeven
tracht dan ook:

Dus...

ill credit

Genderbewust lesgeven: HOE?

Als leerkracht kan je..

3. Praktijktips - voor een genderbewuste klas

DENKWERK

boygirl
Hoe ga je nu concreet genderbewust(er) te werk als leerkracht?
Enkele basisprincipes om bij stil te staan:
1. KLASRUIMTE 2. LESMATERIAAL 3. INTERACTIE 4. LESSTIJLEN

AAN DE SLAG

aandeslag
Hoe pak je dat nu praktisch aan?
Enkele voorbeelden om mee aan de slag te gaan:
1. KLASRUIMTE 2. LESMATERIAAL 3. INTERACTIE 4. LESSTIJLEN

Voor meer tips & materiaal om onmiddelijk aan de slag te gaan in de les kan je bij Gender in de les terecht.

4. Leestips - voor wie meer wil weten

Online materiaal

Aanraders uit de RoSa Bibliotheek

    Meer weten over Gender?

    Nieuwe onderwijsgerelateerde aanwinsten kan je in RoSa's onderwijskatern vinden.
    Ander literair materiaal rond 'Gender' vind je bij Zoek op in de Rosa-bibliotheek.
    Reeds een kleine greep uit het aanbod:

    children at play Body image in the primary school Perspectives on gender in early childhood Gender and sexual diversity The gender-responsive school
    • Children at play: learning gender in the early years / Barbara Martin, 2011 - RoSa ex.nr.: DII 4a/45
    • Body image in the primary school, Nicky Hutchinson & Chris Calland, 2011 - RoSa ex.nr.: DII 1f/70
    • Perspectives on gender in early childhood, Tamar Jacobson & Bryan G. Nelson, 2011 - RoSa ex.nr.: DII 4a/42
    • Gender and sexual diversity in schools: an introduction / Elizabeth J. Meyer, 2011 - RoSa ex.nr.: DIII4f/170
    • The gender-responsive school: an action guide / Catherine Atthill & Jyotsna Jha, 2009 - RoSa ex.nr.: DII 3f/111

    Meer over genderbewust opvoeden?
    Aanraders vind je bij RoSa's (lees)tips over Genderbewust opvoeden.

5. Ouderparticipatie in de klas


Als leerkracht sta je er uiteraard niet alleen voor:

Ouders
  • Wees waakzaam voor de mate waarin ouders een genderbewuste positie aannemen tegenover hun kinderen
  • attendeer ouders op de relevantie van een genderbewuste opvoeding (met begrip en openheid voor cultuurverschillen!)
  • leer ook uit wat ouders jou als leerkracht aanbieden over genderbewust opvoeden: hoe gaan zij bijvoorbeeld om met roldoorbrekend gedrag van hun kind?

Ook in de onderlinge relatie tussen jou en de ouders kunnen genderstereotypen nog steeds een rol spelen. Wees je hiervan bewust en tracht deze stereotypen uit eigen initiatief te doorbreken. Leerkrachten en ouders blijven namelijk belangrijke rolmodellen naar wie kinderen zich zullen modelleren of aan wie ze zich zullen spiegelen.

TIPS
Enkele basistips:
    1. Vermijd genderstereotype rolverdeling als de ouders wensen bij te springen
    vb. schoolfeest – voorbereidingen: wie doet wat?
    2. Probeer beide ouders te betrekken, ongeacht of het om een zoon/dochter gaat
    3. Ga zelf voorbij aan de vaak vanzelfsprekende link meisje-mama, jongen-vader
    4. Communiceer met de ouders inzake genderbewust(er) omgaan met kinderen
    5. Adviseer ouders over stereotypen en verwachtingen hierrond

Op zoek naar tips specifiek gericht op een bepaald onderwijsniveau? Zie: Kleuteronderwijs & Basisonderwijs.

Praktisch aan de slag? Info vind je bij RoSa's Gender & Onderwijs-Tools.
Meer vragen? RoSa vzw beantwoordt ze graag, via info@rosavzw.be.